باربرگ تضمینی | افزایش سهمیه گازوئیل کامیون و کشنده

در حمل جاده‌ای، گاهی یک برگه در محل بارگیری یا انبار با بارنامه اشتباه گرفته می‌شود؛ در حالی که این دو سند الزاماً یک نقش ندارند. بیجک معمولاً به ثبت، تحویل یا خروج کالا در یک محل مشخص مربوط است، اما بارنامه سندی است که در فرآیند حمل، اطلاعات محموله، فرستنده، گیرنده، وسیله نقلیه و عملیات حمل را ثبت می‌کند. نکته مهم این است که واژه «بیجک» در محیط‌های مختلف می‌تواند برای اسناد متفاوتی به کار برود؛ برای مثال، «بیجک انبار» در فرآیند خروج کالا از انبار یا محوطه گمرکی با اصطلاحات مورد استفاده در معاملات و اعلام بار یکسان نیست. بنابراین باید همیشه به نوع سند و محل صدور آن توجه کرد.

پیشنهادی برای مطالعه : آموزش کامل صدور بارنامه (مراحل + مدارک + نکات طلایی)

تفاوت بیجک و بارنامه در چیست؟

بیجک بیشتر یک سند یا برگه مرتبط با تحویل، خروج، حواله یا ثبت مشخصات کالا در یک محل است؛ اما بارنامه سند حمل است که برای جابه‌جایی کالا و ثبت مشخصات عملیات حمل صادر می‌شود. به زبان ساده، بیجک می‌تواند نشان دهد چه کالایی، چه مقدار و برای چه خروج یا تحویلی در نظر گرفته شده است؛ اما بارنامه مشخص می‌کند این کالا توسط چه وسیله‌ای، با چه مشخصاتی و در چارچوب چه عملیات حملی از مبدأ به مقصد منتقل می‌شود.

در حمل جاده‌ای، وجود بیجک به خودی خود به معنی صدور بارنامه نیست و نمی‌توان صرفاً به دلیل داشتن یک بیجک نتیجه گرفت که الزامات سند حمل رعایت شده است. سازمان راهداری نیز بر انجام حمل کالا تحت پوشش سند حمل و بارنامه تأکید کرده است.

بیجک چیست؟

بیجک واژه‌ای است که در بخش‌های مختلف زنجیره تأمین و انبارداری کاربرد دارد و در عمل ممکن است با توجه به محل استفاده، شکل و اطلاعات متفاوتی داشته باشد. یکی از کاربردهای شناخته‌شده آن، بیجک انبار است؛ یعنی برگه‌ای که فرآیند خروج یا تحویل کالای مشخص‌شده از یک انبار را ثبت و قابل کنترل می‌کند. در رویه‌های انبار و گمرک، اطلاعات بیجک می‌تواند برای تطبیق کالا، مقدار، مشخصات صاحب کالا و اطلاعات مرتبط با مجوز خروج استفاده شود. برای نمونه، در توضیحات آموزشی مربوط به فرآیند انبارهای گمرکی، صدور بیجک پس از کنترل اسناد و طی مراحل مربوط به خروج کالا مطرح شده است.

سایر خدمات ما : صدور بارنامه آنلاین تلفنی برای رانندگان کامیون و خودروهای سنگین

چه اطلاعاتی در بیجک ثبت می‌شود؟

محتوای بیجک بسته به نوع آن متفاوت است، اما معمولاً اطلاعاتی مانند این موارد را شامل می‌شود:

• نام یا مشخصات صاحب کالا
• مشخصات کالا
• مقدار یا تعداد کالا
• تاریخ و مشخصات خروج یا تحویل
• شماره حواله، قبض یا مجوز مرتبط
• مشخصات انبار یا محل تحویل
• در برخی فرآیندها مشخصات وسیله نقلیه یا راننده

بنابراین نمی‌توان برای تمام بیجک‌ها یک فرم ثابت با اطلاعات کاملاً یکسان در نظر گرفت.

بیجک چه کاربردی دارد؟

کارکرد اصلی بیجک در بسیاری از فرآیندها، کنترل و ثبت خروج یا تحویل کالا است. به همین دلیل ممکن است در یک انبار، کارخانه، پایانه، محوطه گمرکی یا محل دیگری مورد استفاده قرار گیرد. برای مثال، اگر کالایی در یک انبار نگهداری شود، باید مشخص باشد چه کالایی، به چه مقدار و بر اساس چه مجوز یا حواله‌ای از انبار خارج شده است. بیجک می‌تواند بخشی از همین زنجیره کنترل باشد.

در فرآیند گمرکی نیز بیجک انبار در کنار اسنادی مانند بارنامه، قبض انبار و سایر اطلاعات مورد استفاده قرار گرفته است؛ همین موضوع نشان می‌دهد که بیجک و بارنامه دو سند با نقش‌های متفاوت هستند.

اگر قصد صدور باربرگ دارید، در خدمتیم.

بارنامه چیه که 50 ساله هست؟

بارنامه در حمل‌ونقل جاده‌ای، سندی است که اطلاعات مربوط به عملیات حمل کالا را ثبت می‌کند. در آن مشخصات مرتبط با فرستنده، گیرنده، کالا، مبدأ، مقصد، وسیله نقلیه و سایر اطلاعات موردنیاز فرآیند حمل درج می‌شود. بارنامه فقط یک برگه برای مشخص کردن نوع کالا نیست؛ بلکه بخشی از زنجیره رسمی حمل و کنترل جابه‌جایی کالا به شمار می‌آید. در سال‌های اخیر نیز فرآیند صدور و کنترل بارنامه به سمت الکترونیکی‌شدن و مدیریت برخط حرکت کرده است. سازمان راهداری اعلام کرده سامانه بارنامه بستری یکپارچه برای صدور و کنترل برخط بارنامه‌هاست.

چه اطلاعاتی در بارنامه درج می‌شود؟

بسته به نوع حمل و الزامات مربوط به آن، بارنامه می‌تواند اطلاعاتی از این جنس داشته باشد:

• مشخصات فرستنده یا صاحب کالا
• مشخصات گیرنده
• مبدأ و مقصد
• شرح و مقدار کالا
• مشخصات خودرو
• اطلاعات راننده
• مشخصات شرکت حمل‌ونقل
• تاریخ و اطلاعات مربوط به سفر
• کرایه و برخی اطلاعات مرتبط با عملیات حمل

در مقررات و سامانه‌های جدید، دامنه اطلاعات سند حمل الکترونیکی حتی می‌تواند بسیار گسترده‌تر باشد و مواردی مانند مبدأ، مقصد، مسیر، زمان سفر، پلاک خودرو، شناسه خودرو و اطلاعات راننده را دربرگیرد.

بارنامه چه نقشی در حمل جاده‌ای دارد؟

بارنامه باعث می‌شود عملیات حمل، از نظر اطلاعات و مسئولیت‌های طرفین، قابل شناسایی و پیگیری باشد. به همین علت برای راننده کامیون، صاحب کالا و شرکت حمل‌ونقل فقط یک برگه تشریفاتی نیست. سازمان راهداری در اطلاع‌رسانی خود تأکید کرده که جابه‌جایی کالا در جاده‌ها باید مطابق فرآیندهای قانونی و تحت پوشش سند حمل انجام شود. در نتیجه، در موارد مشمول مقررات حمل جاده‌ای، صرف داشتن یک برگه خروج یا بیجک لزوماً جایگزین سند حمل موردنیاز نیست.

تفاوت بیجک و بارنامه

برای درک تفاوت این دو، بهتر است به نقش آن‌ها در زنجیره حمل نگاه کنیم.

۱. تفاوت از نظر ماهیت سند

بیجک معمولاً به کنترل، تحویل، خروج یا ثبت کالا در یک نقطه مشخص مربوط می‌شود. بارنامه، در مقابل، سند حمل است و به عملیات جابه‌جایی کالا از مبدأ به مقصد مربوط می‌شود.

۲. تفاوت از نظر کاربرد

بیجک می‌تواند برای انباردار، صاحب کالا، گمرک یا محل بارگیری اهمیت داشته باشد و خروج یا تحویل کالا را قابل کنترل کند. بارنامه برای فرآیند واقعی حمل اهمیت بیشتری دارد و مشخصات سفر و طرفین عملیات حمل را ثبت می‌کند.

۳. تفاوت از نظر زمان صدور

بیجک ممکن است در زمان تحویل یا خروج کالا از یک محل صادر شود. بارنامه معمولاً در ارتباط با فرآیند بارگیری و شروع عملیات حمل صادر می‌شود و اطلاعات سفر را دربر می‌گیرد. البته زمان دقیق صدور و شکل فرآیند، به نوع حمل و سامانه یا مقررات حاکم بستگی دارد و نباید یک زمان ثابت را برای همه انواع حمل در نظر گرفت.

۴. تفاوت از نظر صادرکننده

بیجک معمولاً توسط انبار، محل نگهداری کالا، مجموعه تحویل‌دهنده یا واحد مسئول خروج کالا صادر یا ثبت می‌شود. بارنامه در حمل جاده‌ای از مسیر شرکت یا مؤسسه حمل‌ونقل و سامانه‌های مربوط به صدور بارنامه صادر می‌شود. طبق اطلاعات منتشرشده درباره سامانه بارنامه، این سامانه بستر صدور و کنترل برخط بارنامه‌های حمل‌ونقل جاده‌ای است.

۵. تفاوت از نظر ارتباط با راننده

راننده ممکن است هنگام بارگیری بیجک یا حواله‌ای دریافت کند تا مشخص باشد چه کالایی باید از محل بارگیری تحویل گرفته شود. اما سندی که ارتباط مستقیم‌تری با عملیات رسمی حمل جاده‌ای دارد، بارنامه است.

۶. تفاوت از نظر صاحب کالا

صاحب کالا معمولاً با بیجک برای تحویل یا خروج کالا از محل نگهداری سروکار دارد. بارنامه بیشتر به مرحله‌ای مربوط می‌شود که کالا باید واقعاً حمل شود و مشخصات سفر و طرفین جابه‌جایی ثبت شود.

۷. تفاوت از نظر شرکت حمل‌ونقل

شرکت حمل‌ونقل به بارنامه به عنوان یکی از اسناد اصلی عملیات حمل توجه دارد، زیرا اطلاعات سفر، خودرو، کالا و طرفین در آن ثبت می‌شود. بیجک ممکن است برای شرکت حمل‌ونقل نیز یک مدرک عملیاتی یا تحویلی باشد، اما ذاتاً همان سند حمل نیست.

جدول مقایسه بیجک و بارنامه

بیجک و بارنامه در فرآیند حمل بار چه نقشی دارند؟

فرض کنیم یک کارخانه قرار است ۲۰ تن کالا را برای مشتری خود ارسال کند.

ابتدا کالا در انبار یا محل بارگیری آماده می‌شود. واحد مربوط ممکن است برای تحویل کالا به خودرو، بیجک یا سند خروج داخلی صادر کند. این سند به کارکنان محل می‌گوید کالای موردنظر چیست، چه مقدار باید تحویل شود و خروج آن بر اساس چه اطلاعاتی انجام می‌شود.

بعد از آن، عملیات حمل در چارچوب مقررات مربوط انجام می‌شود و اطلاعات حمل در بارنامه ثبت می‌شود؛ اطلاعاتی مانند مبدأ، مقصد، کالا، خودرو، راننده و شرکت حمل‌ونقل.

در این مثال، راننده ممکن است هنگام ورود به محل بارگیری با بیجک سر و کار داشته باشد، اما برای حرکت در مسیر حمل جاده‌ای، موضوع سند حمل و بارنامه جداگانه اهمیت پیدا می‌کند.

همین تفاوت، دلیل اصلی اشتباه رایج «بیجک همان بارنامه است» محسوب می‌شود.

مثال ساده از تفاوت بیجک و بارنامه

تصور کنید راننده یک کامیون برای بارگیری میلگرد وارد یک کارخانه می‌شود.

واحد فروش یا انبار کارخانه مشخص کرده است که برای این خودرو، مقدار معینی کالا تحویل شود. انباردار بر اساس اطلاعات داخلی خود، سند خروج یا بیجک مربوط را ثبت می‌کند.

راننده با همان اطلاعات به محل بارگیری هدایت می‌شود. کالا بارگیری و وزن می‌شود.

حالا مرحله دوم مطرح است: عملیات حمل جاده‌ای.

شرکت حمل‌ونقل باید اطلاعات مربوط به این جابه‌جایی را در چارچوب فرآیند صدور بارنامه ثبت کند. در اینجا دیگر موضوع فقط خروج کالا از درِ کارخانه نیست؛ موضوع، حمل آن کالا توسط یک خودروی مشخص از مبدأ به مقصد است.

بنابراین:

بیجک = «این کالا از این محل باید تحویل/خارج شود»

بارنامه = «این کالا در چارچوب این عملیات حمل، از این مبدأ به این مقصد منتقل می‌شود»

این دو ممکن است در یک فرآیند کنار یکدیگر قرار بگیرند، اما یکی نیستند.

آیا بیجک جایگزین بارنامه می‌شود؟

در حالت کلی، نباید بیجک را جایگزین بارنامه دانست.

این موضوع خصوصاً در حمل جاده‌ای بین‌شهری اهمیت دارد. سازمان راهداری اعلام کرده جابه‌جایی کالا در جاده‌ها باید طبق ضوابط مربوط و با سند حمل انجام شود. بنابراین داشتن یک بیجک، رسید انبار یا برگه خروج به‌تنهایی به معنی انجام تمام الزامات سند حمل نیست.

البته این موضوع به نوع حمل، نوع کالا، مسیر و مقررات خاص آن مورد بستگی دارد و نمی‌توان درباره هر نوع جابه‌جایی بدون بررسی مقررات مربوط حکم یکسان صادر کرد.

آیا بیجک همان بارنامه است؟

خیر. این دو اصطلاح کاربرد یکسانی ندارند.

بیجک بیشتر به فرآیند ثبت، تحویل یا خروج کالا مربوط می‌شود، در حالی که بارنامه سند حمل است.

آیا با بیجک می‌توان بار را حمل کرد؟

وجود بیجک به‌تنهایی لزوماً به معنی تکمیل مدارک لازم برای حمل جاده‌ای نیست. در حمل‌هایی که مشمول الزامات صدور بارنامه هستند، باید سند حمل مربوط نیز از مسیر قانونی تهیه شود.

آیا صدور بیجک به معنی صدور بارنامه است؟

خیر. صدور بیجک و صدور بارنامه دو فرآیند متفاوت هستند و ممکن است توسط واحدها یا مجموعه‌های متفاوت انجام شوند.

بیجک را چه کسی صادر می‌کند؟

بسته به نوع بیجک، صادرکننده می‌تواند انبار، واحد تحویل کالا یا مجموعه مسئول خروج کالا باشد. در محیط‌های گمرکی نیز بیجک انبار در مرحله خروج کالا از انبار کاربرد دارد.

بارنامه را چه کسی صادر می‌کند؟

بارنامه حمل جاده‌ای از مسیر شرکت‌ها و مؤسسات مجاز حمل‌ونقل و سامانه‌های مربوط به صدور بارنامه صادر می‌شود. سامانه بارنامه سازمان راهداری نیز برای صدور و کنترل برخط بارنامه‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد.

اگر بارنامه وجود نداشته باشد چه مشکلی ایجاد می‌شود؟

در حمل‌هایی که طبق مقررات نیازمند بارنامه هستند، نداشتن سند حمل معتبر می‌تواند باعث ایجاد مشکل در کنترل و احراز قانونی عملیات حمل شود و حسب مورد تبعات مقرراتی داشته باشد. بنابراین نمی‌توان یک مجازات ثابت را برای تمام شرایط اعلام کرد؛ نوع کالا، مسیر، خودرو و مقررات حاکم در نتیجه مؤثر است.

تفاوت بیجک با رسید بار چیست؟

رسید بار معمولاً برای اثبات تحویل گرفتن کالا یا ثبت دریافت آن استفاده می‌شود. بیجک هم ممکن است چنین نقشی پیدا کند، اما الزاماً هر رسید باری بیجک نیست.

به بیان ساده، رسید بار بیشتر روی «تحویل گرفتن کالا» تمرکز دارد، در حالی که بیجک می‌تواند بخشی از فرآیند خروج، حواله یا کنترل کالا باشد.

آیا همه بارها به بیجک نیاز دارند؟

خیر. نیاز به بیجک تابع فرآیند محل بارگیری، انبار، کارخانه، گمرک یا سامانه مربوط است. ممکن است یک محل برای تحویل یا خروج کالا بیجک داشته باشد و محل دیگری از حواله، رسید یا سیستم الکترونیکی متفاوت استفاده کند.

آیا بیجک در حمل بار بین‌شهری کاربرد دارد؟

ممکن است در مرحله بارگیری یا خروج کالا مورد استفاده قرار گیرد، اما کاربرد آن را نباید با سند حمل بین‌شهری یکی دانست. در حمل جاده‌ای بین‌شهری، در موارد مشمول ضوابط صدور بارنامه، بارنامه سند مربوط به عملیات حمل است.

برای صدور یا پیگیری اسناد حمل چه کاری باید انجام داد؟

اگر قرار است یک کامیون یا خودروی سنگین از کارخانه، انبار یا محل دیگری بار دریافت کند، بهتر است پیش از حرکت مشخص شود:

• سند تحویل یا خروج کالا چیست؟
• آیا محل بارگیری بیجک، حواله یا رسید صادر می‌کند؟
• بارنامه از چه شرکت حمل‌ونقلی صادر می‌شود؟
• اطلاعات بارنامه با مبدأ، مقصد، نوع کالا و مشخصات خودرو مطابقت دارد؟
• راننده چه مدارکی باید در زمان بارگیری و حرکت همراه داشته باشد؟

این بررسی ساده می‌تواند از اختلاف میان صاحب کالا، راننده و شرکت حمل‌ونقل جلوگیری کند. در مورد کالاهای خاص یا حمل‌هایی که الزامات ویژه دارند نیز بهتر است مقررات همان نوع حمل به صورت جداگانه بررسی شود.

چکیده کلی را حتما مطالعه کنید: 

بیجک و بارنامه دو سند با دو نقش متفاوت هستند و نباید صرفاً به دلیل اینکه هر دو اطلاعاتی درباره کالا دارند، یکی فرض شوند. بیجک معمولاً در ارتباط با ثبت، تحویل، حواله یا خروج کالا از یک محل استفاده می‌شود؛ بارنامه اما به خود عملیات حمل و جابه‌جایی کالا مربوط است. برای راننده کامیون، مهم‌ترین نکته این است که داشتن بیجک را معادل داشتن بارنامه در نظر نگیرد. برای صاحب کالا نیز بهتر است قبل از بارگیری مشخص شود کدام سند برای خروج کالا و کدام سند برای حمل آن لازم است. در نهایت، شکل و الزامات هر سند می‌تواند با توجه به نوع کالا، محل بارگیری، نوع حمل و مقررات مربوط تغییر کند؛ بنابراین در موارد خاص، بررسی فرآیند همان حمل از اتکا به یک تعریف کلی مطمئن‌تر است.