غروب بود و هوای ایلام تازه داشت از گرمای روز فاصله می‌گرفت. حاج‌محمد، راننده‌ای با سی و پنج سال سابقه، کنار کامیونش در شهرک صنعتی ایلام ایستاده بود و به کارت هوشمندش نگاه می‌کرد. تاریخ اعتبارش چهل روز دیگر تمام می‌شد. سه سالی هم بود که بازنشسته شده بود و خیال می‌کرد دیگر نباید به فکر تمدید باشد.

«کارتم تموم می‌شه دیگه»، با خودش گفت.

همین حرف را برای رانندهٔ بغل دستی‌اش زد. او اما لبخندی زد و گفت: «حاج‌محمد، تازه شنیدم قوانین عوض شده. بازنشسته‌ها هم می‌تونن تمدید کنن. مگه نمی‌دونی؟»

حاج‌محمد باور نمی‌کرد. اما تصمیم گرفت برود ادارهٔ راهداری تا تکلیفش را روشن کند. آنجا بود که فهمید حرف‌های رانندهٔ بغل دستی درست بوده.


وقتی بازنشستگی پایان جاده نیست

مسئول اداره راهداری استان ایلام به حاج‌محمد گفت که طبق قوانین موجود، رانندگان بازنشسته‌ای که سنشان زیر ۶۹ سال باشد، می‌توانند کارت هوشمند خود را تمدید کنند و دوباره به جاده برگردند. حداکثر سن رانندگی با ناوگان حمل‌ونقل عمومی جاده‌ای، برابر دستورالعمل صدور، تمدید، تعویض و المثنی کارت هوشمند رانندگی حرفه‌ای، ۶۹ سال است.

حاج‌محمد که ۶۴ سال داشت، نفس راحتی کشید. اما یک نکته را هم به او گفتند که باید به خاطر بسپرد: از روزی که دوباره سرکار برگردد، حقوق بازنشستگی‌اش موقتاً قطع می‌شود و اگر دوباره کار را رها کند، مستمری‌اش از تاریخ ترک کار مجدد محاسبه خواهد شد.


تفاوت تمدید با صدور؛ نگران آزمون نباش

حاج‌محمد پرسید: «پس باید دوباره آزمون بدم؟»

پاسخ شنید: «نه حاج‌محمد. تمدید با صدور اولیه زمین تا آسمون فرق داره.»

راستش را بخواهید، تمدید کارت مسیری است هموار. در این راه، نیازی به آزمون فنی‌حرفه‌ای نیست. نیازی به مدرک تحصیلی جدید نیست. نیازی به اثبات مجدد صلاحیت‌های اولیه نیست. سیستم می‌داند که شما سال‌هاست کارت داشته‌اید و فقط اعتبارش رو به اتمام است.

شش شرط اصلی برای بازگشت به جاده

آن روز در اداره راهداری، مسئول مربوطه شش شرط اصلی تمدید را برای حاج‌محمد برشمرد:

اول، سن: باید زیر ۶۹ سال باشد. حاج‌محمد ۶۴ سال داشت، پس این شرط را قبول بود.

دوم، حد نصاب کارکرد: باید بارنامه یا صورت‌وضعیت کافی برای اثبات فعالیت حرفه‌ای داشته باشد. برای رانندگان باری، حداقل ۲۴ فقره بارنامه و پیمودن حداقل ده هزار کیلومتر مسافت لازم است.

سوم، بیمه: باید بیمه‌نامه معتبر و فعال داشته باشد.

چهارم، کارت سلامت: نباید اعتبارش تمام شده باشد.

پنجم، گواهی عدم اعتیاد: حداکثر یک ماه از تاریخش نگذشته باشد.

ششم، گواهینامه: باید معتبر باشد.

حاج‌محمد همهٔ این‌ها را داشت. فقط گواهی عدم اعتیادش یک ماه و نیم از تاریخش گذشته بود که گفتند باید دوباره بگیرد.


مدارکی که باید همراه داشته باشی

مسئول اداره راهداری لیست مدارک را به حاج‌محمد داد:

مدارک هویتی: اصل و کپی کارت ملی رو و پشت، اصل و کپی گواهینامه رانندگی معتبر، اصل و کپی شناسنامه.

مدارک پزشکی و سلامت: کارت سلامت معتبر اصل و کپی، گواهی عدم اعتیاد که حداکثر یک ماه از تاریخ آن نگذشته باشد.

مدارک حرفه‌ای: بارنامه‌ها یا صورت‌وضعیت برای اثبات حد نصاب کارکرد، بیمه‌نامه معتبر و فعال.

مدارک بازنشستگی: مدارک بازنشستگی از سازمان تأمین اجتماعی.


کجا برویم؟ مراکز تمدید در ایلام

حاج‌محمد پرسید: «حالا باید کجا برم؟»

به او گفتند که انجام امور کارت هوشمند به دفاتر پیشخوان دولت و انجمن‌های صنفی واگذار شده و امکان صدور کارت هوشمند در کلیه شهرستان‌های استان فراهم است.

در استان ایلام، این مراکز برای تمدید کارت هوشمند فعال هستند:

اداره کل راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای استان ایلام – ایلام، میدان قدس، بلوار شهید بهشتی.

انجمن صنفی رانندگان بار و مسافر استان ایلام – ایلام، پایانه بار ایلام.

انجمن صنفی رانندگان – ایلام، خیابان طالقانی، جنب بازار روز.

دفاتر پیشخوان دولت منتخب در سطح استان.

کارت سلامت و آزمایش اعتیاد را از کجا بگیرم؟

حاج‌محمد کارت سلامت داشت، اما گواهی عدم اعتیادش تاریخش گذشته بود. پرسید از کجا باید بگیرد؟

مراکز کارت سلامت در ایلام:

مرکز تخصصی طب کار ایلام – ایلام، بلوار امام خمینی، ساختمان پزشکان ولی‌عصر.

مرکز سلامت رانندگان – ایلام، میدان شهید مطهری، خیابان دکتر حسابی.

مراکز آزمایش عدم اعتیاد در ایلام:

آزمایشگاه ایلام – ایلام، میدان امام خمینی، خیابان دکتر حسابی.

آزمایشگاه پاستور ایلام – ایلام، بلوار شاهد، نبش کوچه ۱۲.

آزمایش عدم اعتیاد باید حداکثر یک ماه قبل از تاریخ تمدید انجام شود و جواب آن به‌همراه سایر مدارک ارائه گردد.


حضوری یا آنلاین؛ کدام راه بهتر است؟

مسئول اداره راهداری به حاج‌محمد گفت دو راه برای تمدید دارد:

راه اول، آنلاین: برو سامانهٔ رسمی سازمان راهداری. مدارک را بارگذاری کن، هزینه را بپرداز و منتظر بمان. یک تا دو هفته بعد کارت جدیدت می‌رسد. این روش برای رانندگانی که همیشه در جاده‌اند، عالی است.

راه دوم، حضوری: برو یکی از مراکز تمدید، مدارک را بده و هزینه را پرداخت کن. یک تا سه روز بعد کارت را تحویل بگیر.

حاج‌محمد که زیاد با کامپیوتر کار نداشت، راه حضوری را انتخاب کرد.


هزینهٔ تمدید چقدر است؟

حاج‌محمد پرسید: «پولش چقدر می‌شه؟»

هزینهٔ تمدید کارت هوشمند در سال ۱۴۰۵ بین یک و نیم تا دو و نیم میلیون تومان برآورد می‌شود که شامل کارمزد اداری، کارت سلامت در صورت نیاز و آزمایش عدم اعتیاد است.


مهلت تمدید را از دست نده

یک نکتهٔ حیاتی که به حاج‌محمد گفتند این بود:

از یک ماه قبل از پایان اعتبار کارت تا یک سال پس از آن، فرصت تمدید داری. اگر بیش از یک سال از انقضای کارت بگذرد، کارتت به‌طور کامل باطل می‌شود و باید از اول شروع کنی.

حاج‌محمد تاریخ کارتش را چک کرد. چهل روز مهلت داشت. نفس راحتی کشید.


مشکلاتی که ممکن است سر راهت قرار بگیرد

سه تا مشکل رایج را به حاج‌محمد گفتند که مواظب باشد:

کلاهبرداری: بعضی افراد با وعدهٔ تمدید، پول‌های کلان می‌گیرند. فقط به مراکز رسمی، دفاتر پیشخوان یا سامانهٔ معتبر مراجعه کن.

بارنامهٔ ناقص: اگر حد نصاب کارکرد نداری، اول فعالیت کن تا به حد نصاب برسی.

مدارک منقضی: قبل از رفتن، کارت سلامت و گواهینامه را چک کن که منقضی نباشند.

پاسخ به سوالات متداول رانندگان ایلامی

آیا بازنشستگان تأمین اجتماعی می‌توانند تمدید کنند؟

بله، فرقی نمی‌کند از کجا بازنشسته شده‌اید.

آیا به آزمون نیاز دارم؟

خیر، تمدید نیازی به آزمون ندارد.

حداکثر سن چقدر است؟

۶۹ سال.

اگر یک سال گذشته باشد چه؟

کارت باطل می‌شود و باید از اول اقدام کنید.

آیا به بارنامه نیاز دارم؟

بله، حد نصاب کارکرد الزامی است.


حرف آخر با حاج‌محمد

یک هفته بعد، دوباره حاج‌محمد را در شهرک صنعتی ایلام دیدم. کارت هوشمند جدیدش را گرفته بود و با خوشحالی گفت: «راحت شدم. حالا دیگه می‌تونم برم سر کار.»

گفتم: «حاج‌محمد، یادت باشد بازنشستگی یعنی پایان کار اداری، نه پایان عشق به جاده. ایلام با جاده‌های کوهستانی و راننده‌های با تجربه‌اش، همیشه به شما نیاز داره.»

خندید و گفت: «دقیقاً. می‌رم که فردا صبح بار ببندم.»


جدول خلاصه برای رانندگان ایلامی

موضوعجزئیات
حداکثر سن تمدید۶۹ سال
مهلت تمدیدیک ماه قبل تا یک سال پس از انقضا
هزینهٔ تقریبییک و نیم تا دو و نیم میلیون تومان
نیاز به آزمونخیر
مدارک اصلیکارت ملی، گواهینامه، کارت سلامت، گواهی عدم اعتیاد، بارنامه
مرکز اصلی ایلاممیدان قدس، بلوار شهید بهشتی – اداره کل راهداری

موفق و پیروز باشید.