ظهر بود و آفتاب سوزان کویر، سطح آسفالت را داغ کرده بود. حاج‌اسماعیل، راننده‌ای با چهل و دو سال سابقه، کنار کامیونش در پایانه بار بیرجند ایستاده بود و به کارت هوشمندش نگاه می‌کرد. تاریخ اعتبارش یک ماه دیگر تمام می‌شد. سه سالی هم بود که بازنشسته شده بود و خیال می‌کرد دیگر نباید به فکر تمدید باشد.

«کارتم تموم می‌شه دیگه»، با خودش گفت.

همین حرف را برای رانندهٔ بغل دستی‌اش زد. او اما لبخندی زد و گفت: «حاج‌اسماعیل، تازه شنیدم قوانین عوض شده. بازنشسته‌ها هم می‌تونن تمدید کنن. مگه نمی‌دونی؟»

حاج‌اسماعیل باور نمی‌کرد. اما تصمیم گرفت برود ادارهٔ راهداری تا تکلیفش را روشن کند. آنجا بود که فهمید حرف‌های رانندهٔ بغل دستی درست بوده.

وقتی بازنشستگی پایان جاده نیست

مهدی گرجی، معاون حمل‌ونقل اداره کل راهداری خراسان جنوبی، در جمع خبرنگاران اعلام کرده بود که حداکثر سن رانندگی با ناوگان حمل‌ونقل عمومی جاده‌ای، برابر دستورالعمل صدور و تمدید کارت هوشمند، ۶۹ سال است.

به حاج‌اسماعیل گفتند رانندگانی که قبلاً با رعایت قوانین تأمین اجتماعی بازنشسته شده‌اند، در صورتی که سنشان زیر ۶۹ سال باشد، می‌توانند به فعالیت خود ادامه دهند و کارت هوشمند خود را تمدید کنند.

حاج‌اسماعیل که ۶۶ سال داشت، نفس راحتی کشید. اما یک نکته را هم به او گفتند که باید به خاطر بسپرد: از روزی که دوباره سرکار برگردد، حقوق بازنشستگی‌اش موقتاً قطع می‌شود و اگر دوباره کار را رها کند، مستمری‌اش از تاریخ ترک کار مجدد محاسبه خواهد شد.


تفاوت تمدید با صدور؛ نگران آزمون نباش

حاج‌اسماعیل پرسید: «پس باید دوباره آزمون بدم؟»

پاسخ شنید: «نه حاج‌اسماعیل. تمدید با صدور اولیه زمین تا آسمون فرق داره.»

راستش را بخواهید، تمدید کارت مسیری است هموار. در این راه، نیازی به آزمون فنی‌حرفه‌ای نیست. نیازی به مدرک تحصیلی جدید نیست. نیازی به اثبات مجدد صلاحیت‌های اولیه نیست. سیستم می‌داند که شما سال‌هاست کارت داشته‌اید و فقط اعتبارش رو به اتمام است.


شش شرط اصلی برای بازگشت به جاده

آن روز در اداره راهداری، مسئول مربوطه شش شرط اصلی تمدید را برای حاج‌اسماعیل برشمرد:

اول، سن: باید زیر ۶۹ سال باشد. حاج‌اسماعیل ۶۶ سال داشت، پس این شرط را قبول بود.

دوم، حد نصاب کارکرد: باید بارنامه یا صورت‌وضعیت کافی برای اثبات فعالیت حرفه‌ای داشته باشد. بر اساس ضوابط جدید، رانندگان سواری کرایه برون‌شهری برای تمدید کارت هوشمند باید حداقل تعداد ۱۵۰ فقره صورت‌وضعیت مسافری داشته باشند.

سوم، بیمه: باید بیمه‌نامه معتبر و فعال داشته باشد.

چهارم، کارت سلامت: نباید اعتبارش تمام شده باشد.

پنجم، گواهی عدم اعتیاد: حداکثر یک ماه از تاریخش نگذشته باشد.

ششم، گواهینامه: باید معتبر باشد.

حاج‌اسماعیل همهٔ این‌ها را داشت. فقط گواهی عدم اعتیادش یک ماه و نیم از تاریخش گذشته بود که گفتند باید دوباره بگیرد.

مدارکی که باید همراه داشته باشی

مسئول اداره راهداری لیست مدارک را به حاج‌اسماعیل داد:

مدارک هویتی: اصل و کپی کارت ملی رو و پشت، اصل و کپی گواهینامه رانندگی معتبر، اصل و کپی شناسنامه.

مدارک پزشکی و سلامت: کارت سلامت معتبر اصل و کپی، گواهی عدم اعتیاد که حداکثر یک ماه از تاریخ آن نگذشته باشد.

مدارک حرفه‌ای: بارنامه‌ها یا صورت‌وضعیت برای اثبات حد نصاب کارکرد، بیمه‌نامه معتبر و فعال.

مدارک بازنشستگی: مدارک بازنشستگی از سازمان تأمین اجتماعی.


کجا برویم؟ مراکز تمدید در بیرجند و خراسان جنوبی

حاج‌اسماعیل پرسید: «حالا باید کجا برم؟»

به او گفتند که انجام امور کارت هوشمند به دفاتر پیشخوان دولت و انجمن‌های صنفی واگذار شده و امکان صدور کارت هوشمند در کلیه شهرستان‌های استان فراهم است.

در استان خراسان جنوبی، این مراکز برای تمدید کارت هوشمند فعال هستند:

انجمن صنفی کارگری رانندگان ناوگان باری بیرجند – پایانه بار بیرجند.

اداره راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای شهرستان فردوس – فردوس، میدان جهاد.

دفاتر پیشخوان دولت منتخب در سطح استان.


کارت سلامت و آزمایش اعتیاد را از کجا بگیرم؟

حاج‌اسماعیل کارت سلامت داشت، اما گواهی عدم اعتیادش تاریخش گذشته بود. پرسید از کجا باید بگیرد؟

مراکز کارت سلامت در خراسان جنوبی:

بر اساس اعلام مسئولان، برای رفاه حال رانندگان برون‌شهری، ۵ مرکز طب کار در استان فعالیت دارند: ۲ مرکز در بیرجند، ۱ مرکز در قاین، ۱ مرکز در طبس و ۱ مرکز در فردوس.

در بیرجند، این مراکز فعال هستند:

مرکز تخصصی طب کار خراسان جنوبی – بیرجند، خیابان طالقانی.

دکتر مسعود پورصدری – بیرجند، خیابان مفتح، نبش مفتح ۴، ساختمان پزشکان رازی، طبقه اول.

معاینات طب کار شامل اختلالات قلبی، عروقی، بینایی‌سنجی، شنوایی‌سنجی، کلیوی و فشارخون می‌شود.

مراکز آزمایش عدم اعتیاد در بیرجند:

آزمایشگاه پویا – بیرجند، خیابان طالقانی، خیابان مفتح.

آزمایشگاه پاتوبیولوژی شفا – بیرجند.

آزمایشگاه تشخیص اعتیاد – بیرجند، بلوار طهماسبی بین بلوار غفاری و بلوار معلم.

آزمایش عدم اعتیاد باید حداکثر یک ماه قبل از تاریخ تمدید انجام شود و جواب آن به‌همراه سایر مدارک ارائه گردد.


حضوری یا آنلاین؛ کدام راه بهتر است؟

مسئول اداره راهداری به حاج‌اسماعیل گفت دو راه برای تمدید دارد:

راه اول، آنلاین: برو سامانهٔ رسمی سازمان راهداری به آدرس www.smartcard.rmto.ir. مدارک را بارگذاری کن، هزینه را بپرداز و منتظر بمان. یک تا دو هفته بعد کارت جدیدت می‌رسد. این روش برای رانندگانی که همیشه در جاده‌اند، عالی است.

راه دوم، حضوری: برو یکی از مراکز تمدید، مدارک را بده و هزینه را پرداخت کن. یک تا سه روز بعد کارت را تحویل بگیر.

حاج‌اسماعیل که زیاد با کامپیوتر کار نداشت، راه حضوری را انتخاب کرد.


هزینهٔ تمدید چقدر است؟

حاج‌اسماعیل پرسید: «پولش چقدر می‌شه؟»

بر اساس آمار اعلام‌شده، از ابتدای سال ۱۴۰۰ تاکنون ۷۱۲ کارت هوشمند رانندگان در استان تمدید شده است. همچنین در ۸ ماهه نخست سال جاری، ۶۵۵۹ کارت هوشمند رانندگان حوزه حمل‌ونقل کالا و ۹۶۰ کارت هوشمند رانندگان حوزه حمل‌ونقل مسافری تمدید شده است.

هزینهٔ تمدید کارت هوشمند در سال ۱۴۰۵ بین یک و نیم تا دو و نیم میلیون تومان برآورد می‌شود که شامل کارمزد اداری، کارت سلامت در صورت نیاز و آزمایش عدم اعتیاد است.


مهلت تمدید را از دست نده

یک نکتهٔ حیاتی که به حاج‌اسماعیل گفتند این بود:

از یک ماه قبل از پایان اعتبار کارت تا یک سال پس از آن، فرصت تمدید داری. اگر بیش از یک سال از انقضای کارت بگذرد، کارتت به‌طور کامل باطل می‌شود و باید از اول شروع کنی.

حاج‌اسماعیل تاریخ کارتش را چک کرد. یک ماه مهلت داشت. نفس راحتی کشید.


مشکلاتی که ممکن است سر راهت قرار بگیرد

سه تا مشکل رایج را به حاج‌اسماعیل گفتند که مواظب باشد:

کلاهبرداری: بعضی افراد با وعدهٔ تمدید، پول‌های کلان می‌گیرند. فقط به مراکز رسمی، دفاتر پیشخوان یا سامانهٔ معتبر www.rmto.ir مراجعه کن.

بارنامهٔ ناقص: اگر حد نصاب کارکرد نداری، اول فعالیت کن تا به حد نصاب برسی.

مدارک منقضی: قبل از رفتن، کارت سلامت و گواهینامه را چک کن که منقضی نباشند.


پاسخ به سوالات متداول رانندگان خراسان جنوبی

آیا بازنشستگان تأمین اجتماعی می‌توانند تمدید کنند؟

بله، فرقی نمی‌کند از کجا بازنشسته شده‌اید. متقاضیان می‌توانند با ارائه تقاضای کتبی به سازمان تأمین اجتماعی مراجعه کنند.

آیا به آزمون نیاز دارم؟

خیر، تمدید نیازی به آزمون ندارد.

حداکثر سن چقدر است؟

۶۹ سال.

اگر یک سال گذشته باشد چه؟

کارت باطل می‌شود و باید از اول اقدام کنید.

آیا به بارنامه نیاز دارم؟

بله، حد نصاب کارکرد الزامی است.


حرف آخر با حاج‌اسماعیل

یک هفته بعد، دوباره حاج‌اسماعیل را در پایانه بار بیرجند دیدم. کارت هوشمند جدیدش را گرفته بود و با خوشحالی گفت: «راحت شدم. حالا دیگه می‌تونم برم سر کار.»

گفتم: «حاج‌اسماعیل، یادت باشد بازنشستگی یعنی پایان کار اداری، نه پایان عشق به جاده. خراسان جنوبی با جاده‌های کویری و راننده‌های با تجربه‌اش، همیشه به شما نیاز داره.»

خندید و گفت: «دقیقاً. می‌رم که فردا صبح بار ببندم.»


جدول خلاصه برای رانندگان خراسان جنوبی

موضوعجزئیات
حداکثر سن تمدید۶۹ سال
مهلت تمدیدیک ماه قبل تا یک سال پس از انقضا
هزینهٔ تقریبییک و نیم تا دو و نیم میلیون تومان
نیاز به آزمونخیر
مدارک اصلیکارت ملی، گواهینامه، کارت سلامت، گواهی عدم اعتیاد، بارنامه
سامانهٔ آنلاینwww.smartcard.rmto.ir
مراکز اصلی استانبیرجند (پایانه بار، انجمن صنفی باری)، فردوس (اداره راهداری)، قاین، طبس

موفق و پیروز باشید.